Formiranje Kriznog staba

Nakon sto je primio to povjerljivo pismeno upustvo, Miroslav Deronjic se vratio u opcinu Bratunac, gdje je pod njegovim vodjstvom i rukovodjenjem opcinskih odbora odmah osvojio i uputstvo sproveo u dijelo. Formiran je Krizni stab SDS-a i za njegovog predsjednika imenovan Deronjic. Kasnije, odnosno kada je 17. Aprila i zvanicno okupiran Bratunac, krizni stab SDS-a preimenovan je u krizni stab opcine Bratunac. Vodeci ljudi kriznog staba, pored Deronjica, bili su Ljubisav Simic, Jole Nikolic, Zoran Radic, Zoran Tesic, Dragan zvani Kinez i dr. Dio Karadzicevog upustva koje je realizirao Deronjic podrazumijevao je i formiranje srpskih opcina, pa i srpske opcine Bratunac. Kao dobar partijac Deronjic je odmah pocetkom januara 1992. Godine formirao Srpsku opcinu Bratunac sa 24 odbornika SDS-a, i jednim iz SDp-a a koji su bili i u legalnoj i legitimnoj skupstini opcine. Za predsjednika srpske opcine Bratunac imenovan je Ljubisav Simic, a na mjesto predsjednika izvrsnog odbora postavljen je Radoljub Dukanovic.

Srpska milicija

Ovo nije bio kraj realiziranja Karadzicevih zahtjeva. Sljedeca faza bila je formiranje”srpske milicije” i ”srpske vojske”. Deronjic je vrsio stalni pritisak na legalnu skupstinu Bratunca da razdvoji MUP, odnosno da dozvoli formiranje ”srpske milicije”. Protivili su se tome odbornici Bosnjaci, tj. Odbornici SDA. Medjutim, situacija u BiH je bila sve gora, a u mnogim gradovima vec je bila razdvojena policija. Bosnjacki odbornici su pokusavali na razne nacine sprijeciti razdvajanje policije, ali su na kraju morali popustiti, uz nadu da ce i neki njihovi uvijeti biti ispunjeni. Tako se 8. Aprila 92. Sastaje IO SDA sa klubom odbornika SDA u Bratuncu, na celu sa predsjednikom SDA Dzevadom Gusicem, i donosi odluku da prihvati zahtjeve SDS-a za formiranje ”srpske milicije” uz nekoliko protuusluga, odnosno uz nekoliko uvjeta. Kljucni uvjeti bili su da se izmjesti ratna tehnika iz Ljubovije negdje na drugo mjesto u Srbiju, te da se prestane sa vojnom obukom Srba koja je vrsena u Vranesevicima.

Srbi su kao prihvatili ove uvjete, isticuci jedino da nemaju utjecaja na vojsku u Srbiji i da taj uvjet ne mogu ispuniti. Naravno, to je bila samo ”sarena laz”. Vec 10. Aprila  92. Godine na ulicama Bratunca osvanuli su pripadnici ”srpske milicije” u uniformama identicnim onima koje su koristene u Srbiji. Za nacelnika ”srpske milicije” postavljen je Milutin Milosevic iz Kravica, do tada policajac MUP-a Srbije u prekodrinskoj Ljuboviji. Za komandira je postavljen Luka Bogdanovic, a svi policajci srbi koji su do tada bili u zajednickom MUP-u presli su u ”srpsku miliciju”. Bili su to; Petko Pavlovic, Sreten Vuksic, Budisa Lakicevic, Budimir Jovanovic, Miladin Jokic, Miladin Gavric, Nenad Deronjic, Zdravko Vasic.

”Srpska milicija” odmah po osnivanju formirala je svoje kontrolne punktove na svim putnim pravcima, a formirana su i isturena stanicna odjeljenja i to u Kravici, gdje je komandir postao Dragan Ilic, i u Polomu, gdje je komandir postao Vidoje Radovic. Dakle, od 10. Do 17. Aprila 1992. Godine vladalo je policijsko dvovlasce, koje su u srpskom dijelu iskoristili za kontrolu uglednih Bosnjaka, za zastrasivanje i za pripreme ulaska JNA i dobrovoljaca, te konacnu okupaciju Bratunca.

Ulazak dobrovoljaca
I okupacija

Kada je 17. Aprila doslo do ulaska u Bratunac dobrovoljaca iz Srbije, sa oznakama i nazivima ”Arkanovci”, ”Bijeli orlovi”, ”Seseljevci”, a u organizacije JNA i DB Srbije, Krizni stab Opcine Bratunac, postao je ”legalan”. Tog 17. Aprila jednostavno su u Bratuncu osvanuli ljudi u uniformama. Njihovi celnici smjestili su se u hotel ”Fontana” gdje su u drustvu sa srpskim celnicima izdavali ultimatume, i naredjenja predstavnicima Bosnjaka iz Srebrenice i Bratunca. Tada je naredjeno Bosnjacima da se preda vlast Srbima, te je naredjeno ono dijelu policije koji nije bio srpski da preda oruzje i da se naprave spiskovi muslimanskih nacionalista, zatim je naredjeno da Bosnjaci ne smiju ispaliti niti jedan metak, jer ko ispali metak dozivjet ce da mu bude pobijena porodica. Sve prijetnje bile su potkrepljivane ciframa od nekoliko hiljada srpskih vojnika sa druge strane Drine koji su cekali samo poziv za ulazak i masakriranje Bosnjaka. Uvidjevsi da ih ceka likvidacija, bosnjacki lideri Bratunca napustili su ovaj grad i presli na slobodnu teritoriju Tuzle.

Bratunac postaje srpski

Odmah po preuzimanju vlasti krizni stab izvrsio je mobilizaciju vojno sposobnih srba. Mnogi su jedva docekali da obuku uniforme ”srpske vojske”. Medju njima su: Momir Nikolic, Dragan Trisic, Ratomir Jevtic, Dusko Glisic, Marko Blagojevic, Miloje Bozic, Pavle Beatovic, Jovan Nikolic, Nedjo Nikolic, Dragan Jovanovic. Sve do tada, recimo, ugledni i pozicionirani srpski intelektualci. Isti dan, dakle 17. Aprila, pocela su otvorena zastrasivanja Bosnjaka. Naoruznai ljudi hodali su i vozili se Bratuncem, pjevali cetnicke pjesme, pucali, provocirali. Krenule su i pljacke imovine Bosnjaka koji su vec pobjegli, a cetnici su poceli paliti i dizati u zrak poslovne prostore i lokale ciji su vlasnici bili Bosnjaci.

To se nastavilo i narednih dana. Mnogim Bosnjacima to je bio signal za odlazak. Negdje oko 21. Aprila u Bratunac stize nova grupa dobrovoljaca iz Srbije. Komadant te grupe bio je Predrag Cubrilo Peki iz Karavukova u Vojvodini. Drugi covjek ove skupine bio je Zoran Kosijer. Tih dana u Bratunac ulazi i jedinica JNA. Na celu te jedinice bio je izvjesni kapetan Reljic. Dolazak ove oklopno-mehanizirane jedinice imao je za cilj da pomogne dobrovoljcima i mobiliziranim lokalnim Srbima da najprije razoruzaju Bosnjake, da izvrse pritisak na njih kako bi otisli, te da likvidiraju one najuglednije i one koji pokusaju pruziti otpor.

Likvidacije Bosnjaka

Kapetan Reljic odmah po dolasku otpoceo je razoruzavanje Bosnjaka po selima i prigradskim naseljima. Sistem je bio da se rano ujutro  udje sa oklopnim vozilima i tenkovima u naselje ili selo, da se onda mjestani pozovu na predaju oruzja uz navodnu garanciju sigurnosti. Tako su razoruzani Bosnjaci u prigradskim naseljima i u nekoliko sela. To im nije bilo dovoljno, pa je 25. aprila Krizni stab izdao proglas kojim se kao posljednji rok za razoruzavanje daje 1. maj. To je znacilo da su planirali primjenu novih metoda za likvidaciju Bosnjaka. Istovremeno sa preuzimanjem vlasti od strane Srba pocele su likvidacije Bosnjaka po Bratuncu i njegovim selima. Prva aprilska zrtva bio je penzioner Sukrija Gusic, a prvog dana okupacije, 17. aprila, odvedeni su braca Emir i Atif Mesic, te njihov otac Esad.

Ponadjena su njihova vidno iskasapljena tijela 26. aprila uz samo korito rijeke Krizevice. Istog dana, 17. aprila, Abdurahman Softic, apotekar u Bratuncu, bio je posao na posao kada ga je zaustavila patrola ”srpske milicije”. U auto mu je sjeo Zoran Jankovic i otisli su. Za Softica se vise ne zna. Pred vece 17. aprila u policiju doveden je i Asim Redzic, jedan od rukovodilaca rudnika ”Sase” i bivsi sportista. Htjeli su ga likvidirati  po naredjenju Sava Babica, ali je Asim iskocio kroz prozor i poceo bjezati. Nastala je hajka koja je trajala citava dva sata po ulicama Bratunca. Asim se mogao skloniti u neku od bosnjackih kuca, ali nije htio kako bi zastitio tu porodicu, vec je bjezao i krio se po ulicama. U jednom trenutku su ga primjetili, nastala je pucnjava i Asim je pao mrtav. Nastavljene su likvidacije i drugih Bosnjaka.

Odvedeni su i ubijeni  i veterinar Fikret Ramic, zatim Hasan Smajlovic, Hajraga Hasic, Suljo Suljic, Fehim Kurtic i drugi. Vecina likvidacija vrsena je ispod mosta prema Ljuboviji. Desetine izmasakriranih, zapaljenih, izmucenih tijela nadjeno je tu. Mnoge je odnijela i Drina. Istovremeno su se odvijale i cistke bratunackih sela, a pripremalo se i ”veliko pospremanje” samog grada koje ce se desiti 10. maja. O tome cemo pisati u sljedecem broju naseg magazina.