Zadnji broj beogradskog sedmičnika NIN donosi interesantno istraživanje o stanju srpske vojske i koliko ona može uraditi ukoliko dođe do proglašenja nezavisnosti Kosova. Zbog aktuelnosti teksta prenosimo najinteresantnije dijelove teksta.
Pise:
Miroslav Lazanski
Hoće li Kosmet označiti i jaz u shvatanju dvije generacije stanovnika Srbije, barem kada je vojska u pitanju: jedni je pamte kao nominalnog čuvara državne teritorije, drugi će je vjerovatno, zapamtiti kao interoperabilni sistem za misije i zadatke. Jer, nijedna armija u svijetu ne postoji sama po sebi, ali Vojska Srbije, po svemu sudeći, bit će prva koja će demantirati tu tezu. Naime, kosovsko finale komponovaće vojnobezbjednosne arije na Balkanu za najmanje 20 sljedećih godina, mira, rata ili zamrznutog konflikta. Srbiju guraju u predkumanovske granice, možda i nije slučajno što je vojnotehnički sporazum o prekidu rata 1999. godine potpisan upravo u jednom vojničkom šatoru na kumanovskom polju.
No, takva je današnja posthistorijska Evropa u pseudohegelovskom žargonu, gdje politika postaje i glavni sadržaj historije. Gdje je, dakle, u tom kontekstu Vojska Srbije, koliko je daleko, a koliko blizu te glavne magistrale historije... Konačno, kako će se ponašati Vojska Srbije ako SAD i NATO priznaju nezavisnost Kosmeta? Može li vojna saradnja sa SAD i NATO-om biti nastavljena kao da se ništa nije dogodilo pod objašnjenjem da je riječ o nastojanju da se dostignu najviši standardi NATO-a?
Nova Vojska Srbije formalno je nastala 5. juna 2006. godine i tada je imala 45.180 pripadnika, od čega 11.041 regruta, 11.994 civila, ostali su bili podoficiri, oficiri i vojnici po ugovoru. U to vrijeme je i donijet plan da se do 2010. brojno stanje svede na 26.500 pripadnika uključujući i 5.300 civila. Brojno stanje pripadnika oružanih snaga danas – 27.000 ljudi, od kojih je 8.000 vojnika, odnosno 4.000 u jedinicama i 4.000 koji se nalaze u centrima za obuku, ostalo su profesionalni pripadnici vojske. Zatim se pristupilo formiranju Komande kopnene vojske i Združene operativne komande. Po modelu 2015. Vojska Srbije trebalo bi da broji od 0,2 do 0,4 odsto stanovništva države, dok bi vojni budžet trebalo da bude 2,4 odsto GDP-a.
Kraj 2007. godine Vojska Srbije dočekala je uglavnom završivši organizacijsko-mobilizacijske promjene, uspostavljena je nova struktura vojske, formirano je sedam centara za osnovnu i četiri centra za specijalističku obuku vojnika. Oficira i podoficira ima dovoljno. Vojnika po ugovoru nedostaje, pa se po hitnom postupku na te zadatke prebacuju i podoficiri. Štaviše, od Vazduhoplovstva i Riječne flotile zatraženo je mišljenje kako bi njihovi kadrovi mogli da pomognu u Kopnenoj zoni bezbjednosti. Što sve ukazuje da je redukcija vojnog stanja armije izvršena nabrzinu i bez dugoročnog planiranja šta će biti, i šta bi sve moglo da se događa na jugu Srbije.
Formacijski, snage Kopnene vojske čine četiri mehanizovane pješadijske brigade, mješovita artiljerijska brigada, Specijalna brigada i Gardijska brigada. Vazduhoplovstvo i PVO sastavljeni su od dvije vazduhoplovne baze, 204. i 98. raketne brigade PVO i Centra za vazdušno osmatranje, javljanje i navođenje. Od težeg oružja kopnena vojska Srbije ima 228 tenkova M-84, 63 tenka T-72 i oko 730 tenkova T-55, 555 borbenih oklopnih vozila pješadije M-80, oko 100 vozila BRDM-2 i BOV – VP, oko 900 topova i haubica raznih kalibara od 105 mm do 155 mm, oko 300 protivtenkovskih topova od T – 12 od 100 mm, oko 1500 minobacača od 82 i 120 mm, 112 višecjevnih raketnih bacača od 128 mm, manji broj balističkih raketa “luna”, oko 1200 protivavionskih topova, 1700 PVO raketa “strela – 2M”, 76 sistema SA – 9 i 10 SA -13.
Vazduhoplovstvo i PVO Srbije raspolažu sa pet migova – 29, 25 migova-21, dvadesetak “orlova” i isto tolikim brojem aviona G-4. Tu su još i helikopteri, 20 komada Mi-8 i Mi-17, dva jurišna Mi-24, te oko 30 helikoptera “gazela”. PVO brigada naoružana je sa 45 raketa SA-6 i 145 raketa SA-14.
U proteklih nekoliko godina javnost u Srbiji potpuno je demilitarizovana, a političari vojnika još uvijek shvataju kao “besplatnog” čovjeka sa puškom u ruci. I sjete se nešto više vojske tek pred izbore...Istovremeno, dok naši generali govore o reformama, svi u armiji još uvijek žive od zaliha Titove JNA. Kamioni, avioni, tenkovi, topovi, oklopna borbena vozila, radioelektronska oprema, sve je to staro 20 i više godina...
Zastarjela oprema, kriza u regrutovanju jer broj onih koji civilno služe vojsku se ne smanjuje, nezadovoljstvo kadrova koji idu mladi u penziju, problemi sa vojnim penzionerima, najave potpune profesionalizacije armije, sve to izaziva pravu kulturnu revoluciju unutar oružanih snaga Srbije. Da li se radi o potpunoj obnovi vojske, reorganizaciji koja je mnogo šira od profesionalizacije, ili samo o modernizaciji? Vojni budžet za 2008. godinu trebalo bi da iznosi oko milijardu eura, što i nije tako malo pogotovu što neće biti opterećen i vojnim penzijama. Sprovesti vojnu reformu je nesporno isto toliko potrebno koliko i reforme političkog sistema i privrede. Jer, najveći je rizik ništa ne mijenjati, stati, zaključiti da je učinjeno već dovoljno. Nije prijatno donositi odluke u vojnom domenu, posebno ne danas u Srbiji. Ali, još je opasnije ne donositi ih.
