Nakon jula 1992. godine u Zvorniku vise nije bilo zivih Bosnjaka.Oko 35.000 je protjerano a oko 2.000 ubijeno.Kasnije je prilikom pada Srebrenice dobar dio Zvornicana, koji su nasli utociste u ovom gradu, bio ubijen.U ubijanju 2.000 Bosnjaka Zvornika u samo prvih nekoliko mjeseci agresije na republiku Bosnu i Hercegovinu ucestvovao je veliki broj zlocinaca, puno veci broj od 6 ljudi kojima se sudi u Beogradu.Za mnoge od njih se zna, ali, bez obzira na to, oni se evo 10 godina poslije Dejtonskog sporazuma nalaze na slobodi.
Beogradski Sud za ratne zlocine pokrenuo je proslog mjeseca sudjenje tzv. "zvornickoj sestorki". Rijec je o sest zlocinaca koji su ubijali, mucili, silovali, protjerivali i cinili druge zlocine nad Bosnjacima u Zvorniku. Njima se sudi za nekoliko konkretnih zlocina, odnosno, za prisilno zadrzavanje, mucenje i ubijanje Bosnjaka u Domu Kulture u Celopeku, za zlocine na poljoprivrednom dobru "Ekonomija" i mjestu zvanom Ciglane. O ovim zlocinima i njihovim izvrsiocima kojima se sudi u Beogradu Saff je opsirno pisao u proslom broju. Medjutim, ovi zlocini su samo jedan mali dio zlocina koji je napravljen nad Bosnjacima u Zvorniku, gdje je stradalo 2.000 ljudi do pada Srebrenice, i to uglavnom u prvih nekoliko mjeseci agresije, a sa padom Srebrenice taj broj je znatno povecan.
Zvornicki zlikovci
U ubijanju 2.000 Bosnjaka Zvornika u samo nekoliko prvih mjeseci agresije na Bosnu i Hercegovinu ucestvovao je veliki broj zlocinaca, puno veci broj od sest ljudi kojima se sudi u Beogradu. Za mnoge od njih se zna, ali, bez obzira na to, oni se evo 10 godina poslije Dejtonskog mirovnog sporazuma i 13 godina iza cinjenja zlocina nalaze na slobodi. Rijec je o Draganu Spasojevicu, Jovi Mijatovicu, Stevi Radicu, Jovi Ivanovicu i mnogim drugim Zvornicanima koji su naredjivali, ali i licno ucestvovali u ubijanju svojih komsija Bosnjaka. Osim lokalnih zlikovaca na Zvornik je izvrsena i klasicna agresija Jugoslovenske narodne armije i paravojnih snaga iz Srbije (Arkanovaca, Seseljevaca, Gogicevaca, Zutih osa, jedinica kapetana Dragana, cetnika kapetana Crnog, jedinica Pivarskog i dr.),
pa se na spisak zlocinaca koji su na slobodi trebaju staviti i Marko Pavlovic, Marinko Vasilic, Dragan Gotovac, komadant Staba Jugoslovenske narodne armije u Zvorniku, general Svetozar Andric, koji je odgovoran za protjerivanje Bosnjaka iz zvornicke opcine, a koji trenutno zivi u Beogradu, kao i svi clanovi Kriznog staba Zvornika, medju kojima su, osim spomenutih, bili i Slavko Sivic, Tihomir Perisic, Vaso Eric, Kosta Eric, Slavoljub Tomasevic, Radislav Peric, Cedo Zelenovic, Slavoljub Vracevic i Zarija Zaric. Osim ovih organizatora zlocina, mnogo je i neposrednih izvrsilaca koji danas zive i rade u Zvorniku. Tamo imaju svoje kuce, porodicu i slobodno se krecu bez straha od hapsenja. Imena tih zlikovaca poznata su redakciji Saff-a, ali zbog istrage ostavicemo ih za sada nedostupne javnosti.
Ubijanja, mucenja, protjerivanja
Hronologija zla u Zvorniku pocela je i prije zvanicnog pocetkaagresije na Bosnu i Hercegovinu. Naime, Srbi su se poceli pripremati za rat i likvidiranja Bosnjaka jos krajem 1991. godine, kada naivni Bosnjaci nisu ni slutili da u njihovom gradu vec postoji paralelna vlast, onoj legalno izabranoj na izborima, da postoji Srpski krizni stab i da Jugoslovenska narodna armija naoruzava zvornicke Srbe i pravi paravojne formacije. Tada, krajem 1991. godine, u Zvornik dolazi tenkovsko-artiljerijska jedinica Jugoslovenske narodne armije pod komandom oficira Dragana Obrenovica, i tenkove i drugo artiljerijsko orudje rasporedjuje u Celopek i pored mosta na Drini u Karakaju i pored ovoga aktivno ucestvuje u radu Kriznog staba koji su oformili Srbi Zvornika te naoruzava cetnicke dobrovoljce.
Tako da su na samom pocetku agresije na Bosnu i Hecegovinu, Srbi iz Zvornika vec bili dobro naoruzani i spremni za zlocin, a pomoc su, dakle, imali od Jugoslovenske narodne armije. Vec 8. aprila 1992. godine krenulo je hapsenje, ubijanje, protjerivanje i "ciscenje" Zvornika od Bosnjaka, a sto su cinile jedinice Jugoslovenske narodne armije i razne paravojske sastavljene sto od domacih Srba, sto od Srba iz Srbije. Tada su naoruzane cetnicke horde bukvalno iduci od kuce do kuce Bosnjake hapsili ili ubijali sto je najvise zavisilo od prije toga pripremljenih spiskova na kojima je stajalo ko je za likvidaciju, a ko za hapsenje.
Tog dana je u bosnjackim kucama i ispred njih uz snimke TV kamera ubijeno najmanje 70 Bosnjaka, a vise stotina ih je uhapseno i odvedeno u logore koji su pravljeni po fabrickim halama, poljoprivrednim dobrima, domovima kulture, ali i pravim zatvorima, pa su bili logori: Alhos, Ciglane, Ekonomija, Novi Izvor, vojni zatvor Standard. Kasnije su funkciju logora imali i Tehnicki skolski centar u Karakaju, Dom kulture u Celopeku, Dom kulture u Pilici, hotel "Vidikovac" na Divicu, "Gerina" klaonica, Osnovna skola Petkovci, Orahovac 1 i mnoga druga mjesta.
Logor Karakaj
Nakon "ciscenja" grada krenulo se sa osvajanjem sela. Kula grad je okupiran 24. aprila 1992. godine, da bi vec 29. bilo masakrirano 40 iz sela Snagova, a onda i zapaljeno kako bi se prikrili zlocini. Tokom maja 1992. godine Srbi su nastavili sa osvajanjem bosnjackih sela, hapsenjima i ubijanjima. Tako je 10. maja u selima Motovo i Potocani ubijeno 13 bosnjackih civila, zatim 21. maja ubijeno 69 civila iz selaDonji Grbavci, potom je 25. maja u selu Liplje uhapseno i zatvoreno oko 400 civila, zena, djece i staraca, onda su 26. maja u prigradskom naselju Divic zarobljena 174 muskarca i zatvorena u logor Doma kulture u Celopeku, u kome su zvjerski likvidirana 103 zatvorenika.
Dan kasnije, 27. maja, u selu Jusici ubijeno je i odvedeno 49 lica, a 30. maja iz sela Drinjaca, Kostjerevo i Sopotnik pobijeno je i odvedeno u logore 111 osoba, od kojih niko nije prezivio. Dakle, samo u prva dva mjeseca agresije u Zvorniku je ubijeno vise od 460 civila Bosnjaka, a stotine su bile zatvorene po logorima i protjerane. Zlocini su nastavljeni i narednih mjeseci. Tako je vec 1. juna pocinjen najveci zlocin na zvornickoj opcini. Naime, tada je oko 700 ljudi iz zvornickih sela: Klisa, Kaldrani, Sjenokos, Djine, Mahmutovici, Mrakodol, Kucic kula, Celismani, Lupici, Radava, Trcic, Djulici, Hajdarevici, Durakovici i Dardagani, uhapseno i odvedeno u Tehnicki skolski centar u Karakaj, a ostalo stanovnistvo, njih oko 4.000, je deportirano za Kalesiju. Svih 700 ljudi zatvorenih u Tehnickom skolskom centru u Karakaju je pobijeno, ali kao sto gotovo uvijek bude u ovakvim situacijama postoje i prezivjeli da svjedoce o ovim zlocinima, i da kazu i pokazu zlikovce.
I upravo iz svjedocenja prezivjelih saznali smo da je vec prvog dana nakon hapsenja i odvodjenja u Karakaj u tamosnjem Tehnickom skolskom centru ubijeno 69 ljudi. Uglavnom su ubijani po sistemu ko se kome zamjerio ili ko koga mrzi od ranije, jer su zlocinci bili komsije i sugradjani ubijenih. Metodi i nacini ubijanja su standardni cetnicki, poznati iz ovog i ranijih ratova, klanja kamom preko vrata, ubodi kamama u srce ili vrat, odsijecanje organa, premlacivanje do smrti i sl. Jedan zlocin iz tog Tehnickog skolskog centra u Karakaju posebno je bio upecatljiv. Naime, cetnicke zlocinacke horde natjerale su zatocene Bosnjake da jedu so u velikim kolicinama, a nisu im davali vodu.
Tada su zatocenici morali pojesti po nekoliko saka soli, a onda satima im nije data ni kap vode, da bi ih na kraju pustili da piju vode koliko hoce, i onda su od posljedica tog nadimanja odmah umrla dvojica zatocenika. Nakon nekoliko dana zadrzavanja u Tehnickom skolskom centru u Karakaju zatocenici su prebaceni u Dom kulture u Pilicu, a onda pobijeni izmedju petog i 10. juna u "Gerinoj" klaonici. Najprije su sahranjeni u dvije masovne grobnice u Sahbegovicima, a onda je bilo prebacivanja u druge grobnice, pa je vecina stradalih u Karakaju, ekshumirana u najvecoj do sada otkrivenoj masovnoj grobnici Crni Vrh.
Potpuno etnicko ciscenje
Medjutim, ni ovo cetnicima nije bilo dovoljno, pa su nastavili sa ubijanjima po drugim selima. Tako je 12. juna u selu Krizevici ubijeno 29 starih i iznemoglih lica koja nisu mogla pobjeci pred srpskim hordama zla, nakon sto je "pala" odbrana ovog sela. Najstarija, tada ubijena osoba bila je Hata Nezirovic rodjena 1886. godine, koja je tada imala 106 godina. Prilikom iseljavanja stanovnistva Kozluka i Skocica, 26. juna, ubijena su i zarobljena 24 lica, a u selu Gusteri ubijeno je jos 13 ljudi na samom kraju mjeseca juna. Dakle, tokom juna 1992. godine u Zvorniku je ubijeno vise od 750 Bosnjaka. Zavrsetak etnickog ciscenja Zvornika izvrsen je tokom jula 1992. godine. Do tada su Bosnjaci u nekim selima Zvornika pruzali otpor, ili medju zlocincima nije bilo interesa da se osvoje ta sela. Ali, onda je dosao red i na njih. Najprije je 5. jula organiziran progon 800 stanovnika Sepka koji su protjerani preko Drine u tada Saveznu Republiku Jugoslaviju u mjesto Loznica u Srbiji i tom prilikom je ubijeno cetvero ljudi. Zatim je 12. jula dosao red i na Rome, kada je pored Drine bilo likvidirano 27 civila Roma iz Skocica, medju kojima je bilo i petero djece Ismeta Ribica.
Najveca masovna grobnica
Nakon jula 1992. godine u Zvorniku vise nije bilo zivih Bosnjaka. Oko 35.000 je protjerano, a oko 2.000 ubijeno u ranije spomenutim cetnickim akcijama, ali i u nekim situacijama za koje niko ne zna. Kasnije je prilikom pada Srebrenice dobar broj Zvornicana, koji su nasli utociste u ovom gradu, bio ubijen. Od ubijenih Bosnjaka Zvornika ni do dana danasnjeg nisu pronadjena tijela 1.500 ljudi, iako je na teritoriji opcine Zvornik otkrivena do sada najveca masovna grobnica Crni Vrh iz koje su ekshumirana cak 682 tijela Bosnjaka. Osim Crnog Vrha na teritoriji opcine Zvornik pronadjene su i druge masovne grobnice na lokacijama: Ramin grob gdje su pronadjena 274 tijela, Berbica groblje 69 tijela, Kazabasca 132 tijela itd. Sto se tice zvornickih zrtava, odnosno ubijenih Zvornicana, do sada je ekshumirano oko 1.200 ljudi, od cega je 500 identificirano i sahranjeno na sehidskom mezarju u Memicima, Kalesiji, ali i pojedinacno u selima odakle potjecu zrtve.
Dakle, bez obzira na sve ove zrtve, Zvornikom, kao i drugim gradovima Republike Srpske, posebno gradovima istocnog dijela Republike Srpske, i danas slobodno setaju zlocinci koji su cinili ove zlocine. Zbog toga je pohvalno sudjenje sesterici zlocinaca iz Zvornika, ali to je samo pocetak, jer pred lice pravde trebaju izaci i drugi zvornicki zlocinci, ali i zlocinci iz Bjeljine, Bratunca, Visegrada, Rudog, Rogatice, Vlasenice, Cajnica, Foce i drugih gradova Republike Srpke. Do tada se ne moze govoriti o pravdi i do tada Bosnjaci nece smjeti slobodno se vracati i zivjeti u Republici Srpskoj, jer ne mogu imati povjerenja u ljude koji su ih klali i ubijali, a koji bi im danas trebali biti zastitnici jer nose uniforme policije, bijele mantile zdravstvenih radnika, direktorska odijela i sl
